Από τη Giorgio Armani και την Calvin Klein μέχρι την Amazon και τη Sheraton, δεκάδες διεθνώς αναγνωρισμένα εμπορικά σήματα βρίσκονται υπό απειλή στη Ρωσία, καθώς η αποχώρηση των δυτικών επιχειρήσεων μετά την εισβολή στην Ουκρανία έχει δημιουργήσει ένα κενό το οποίο εκμεταλλεύονται «πειρατές» σημάτων. Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg Businessweek, περισσότερες από 300 ξένες εταιρείες έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με δικαστικές προσφυγές που αμφισβητούν τα δικαιώματά τους στη χώρα από τις αρχές του 2024.
Ορισμένες επιχειρήσεις —μεταξύ των οποίων η Victoria’s Secret, η Ericsson, η Inditex και η Nokia— έχουν ήδη χάσει την προστασία συγκεκριμένων σημάτων τους, καθώς ρωσικά δικαστήρια έκαναν δεκτές αγωγές ακύρωσης. Η τάση αυτή εντάθηκε ενόψει της τρίτης επετείου από την εισβολή του 2022, όταν πολλές δυτικές εταιρείες αποχώρησαν, αλλά διατήρησαν τα σήματά τους προσδοκώντας μελλοντική επιστροφή σε μια από τις μεγαλύτερες καταναλωτικές αγορές του κόσμου.
Το νομικό πλαίσιο που επιτρέπει την “πειρατεία”
Η ρωσική νομοθεσία προβλέπει ακύρωση εμπορικού σήματος εάν δεν χρησιμοποιηθεί στη χώρα για τρία χρόνια – διάστημα μικρότερο από τον ευρωπαϊκό κανόνα της πενταετίας. Η ακύρωση μπορεί να ζητηθεί από οποιονδήποτε τρίτο καταθέσει αίτηση και πληρώσει τέλη που δεν ξεπερνούν τα 1.500 δολάρια. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι επιχειρήσεις που αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν λόγω κυρώσεων κινδυνεύουν σήμερα να χάσουν μόνιμα το brand τους στη ρωσική αγορά.
Όπως εξηγεί ο δικηγόρος Ρόμπιν Γουέμπστερ, οι εταιρείες που θέλουν κάποια στιγμή να επιστρέψουν ενδέχεται να διαπιστώσουν ότι το όνομά τους έχει ήδη καταχωρηθεί από τρίτους, καθιστώντας την επανείσοδο σχεδόν αδύνατη.
Σημάδι βαθύτερης απομάκρυνσης από τη Δύση
Η υπόθεση δεν αφορά μόνο εμπορικά σήματα, αλλά υποδηλώνει τον εντεινόμενο διαχωρισμό της Ρωσίας από τις παραδοσιακές οικονομικές της σχέσεις. Το Κρεμλίνο έχει ήδη εθνικοποιήσει περιουσιακά στοιχεία ξένων εταιρειών, έχει επιβάλει υποχρεωτικές πωλήσεις σε χαμηλές τιμές και δηλώνει ότι η επιστροφή τους θα επιτραπεί μόνο εφόσον υπηρετεί εθνικούς σκοπούς. Στο νέο αυτό περιβάλλον, η προστασία των brands θεωρείται ολοένα και πιο επισφαλής.
Επιχειρήσεις όπως η Giorgio Armani δηλώνουν ότι παραμένουν ενεργές στην υπεράσπιση του χαρτοφυλακίου τους, ενώ εκπρόσωποι της Michelin επισημαίνουν ότι οι αγωγές προέρχονται κυρίως από ανταγωνιστές που επιχειρούν να εκμεταλλευτούν την αναγνωρισιμότητα των σημάτων τους. Παρότι δεν εξετάζουν την άμεση επιστροφή τους στη Ρωσία, παρακολουθούν στενά κάθε διαδικασία για να αποτρέψουν την απώλεια της ταυτότητάς τους.
Μια “τελευταία γραμμή άμυνας”
Μοναδική πρακτική διέξοδος για τις ξένες εταιρείες είναι η έγκαιρη ανανέωση των σημάτων τους πριν από τη λήξη τους. Το ρωσικό γραφείο πατεντών Rospatent κατέγραψε το 2024 περισσότερες από 15.500 αιτήσεις, αριθμό υψηλότερο από κάθε έτος της προηγούμενης πενταετίας, καθώς εταιρείες όπως η Intel και η Microsoft σπεύδουν να θωρακίσουν ό,τι μπορούν από το χαρτοφυλάκιό τους.
Η εικόνα καταδεικνύει ότι ο «πόλεμος των σημάτων» στη Ρωσία αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της ευρύτερης γεωπολιτικής και οικονομικής αποστασιοποίησης της χώρας από τη Δύση.
