Κατοχύρωση brand name: πώς ελέγχετε αν το όνομα είναι ελεύθερο και πώς το κατοχυρώνετε

Έχετε βρει το όνομα. Έχετε πάρει το domain, έχετε ανοίξει τα social, ίσως έχετε συστήσει και την εταιρεία με αυτή την επωνυμία. Το brand name είναι «δικό σας»; Όχι ακόμα — και αυτό είναι το σημείο όπου ξεκινούν τα περισσότερα προβλήματα που βλέπουμε. Εδώ εξηγούμε τι σημαίνει πραγματικά κατοχύρωση brand name, πώς ελέγχετε αν το όνομα είναι ελεύθερο και πώς προχωράτε.

Τι ΔΕΝ είναι κατοχύρωση brand name

• Η επωνυμία στο ΓΕΜΗ. Η καταχώριση της εταιρείας σας δίνει το δικαίωμα να λειτουργείτε με αυτή την επωνυμία. Δεν σας δίνει αποκλειστικότητα στο όνομα ως διακριτικό γνώρισμα προϊόντων ή υπηρεσιών — ούτε εμποδίζει άλλον να κατοχυρώσει το ίδιο όνομα ως σήμα.
• Το domain. Το «brand.gr» είναι μια διεύθυνση, όχι δικαίωμα. Ο κάτοχος σήματος με το ίδιο όνομα μπορεί να διεκδικήσει και το domain.
• Το όνομα χρήστη στα social. Το ίδιο.
• «Το χρησιμοποιώ χρόνια». Η χρήση χτίζει φήμη, όχι τίτλο. Το δικαίωμα που μπορείτε να επικαλεστείτε απέναντι σε όλους, με ημερομηνία και πιστοποιητικό, είναι το καταχωρισμένο σήμα.

Κατοχύρωση brand name σημαίνει καταχώριση του ονόματος ως εμπορικού σήματος —στον ΟΒΙ για την Ελλάδα, στο EUIPO για την Ευρωπαϊκή Ένωση— για συγκεκριμένες κλάσεις προϊόντων ή υπηρεσιών. Από εκεί και πέρα, το όνομα ανήκει σε εσάς για αυτά τα προϊόντα, με ημερομηνία προτεραιότητας.

Τι κάνει ένα όνομα κατοχυρώσιμο

Δεν κατοχυρώνεται κάθε όνομα. Ο κανόνας είναι η διακριτικότητα — και δεν είναι μόνο νομικός όρος: η ακαδημαϊκή έρευνα δείχνει ότι το διακριτικό όνομα είναι και το όνομα με τη μεγαλύτερη εμπορική αξία (δείτε τη σύνοψή μας των ακαδημαϊκών ερευνών για τα εμπορικά σήματα). Ο κανόνας: το όνομα πρέπει να ξεχωρίζει τα δικά σας προϊόντα από των άλλων, όχι να τα περιγράφει. Χονδρικά, από το ισχυρότερο στο ασθενέστερο:

• Επινοημένα ονόματα — λέξεις που δεν υπήρχαν. Η ισχυρότερη κατηγορία και η ευκολότερη στην κατοχύρωση.
• Αυθαίρετα — υπαρκτές λέξεις χωρίς σχέση με το προϊόν (ένα φρούτο για υπολογιστές). Εξίσου ισχυρά.
• Υπαινικτικά — υπονοούν μια ιδιότητα χωρίς να την περιγράφουν. Κατοχυρώσιμα, με προσοχή στη διατύπωση.
• Περιγραφικά — λένε τι είναι το προϊόν ή ποια ιδιότητά του («Φρέσκο Ψωμί», «Γρήγορη Μεταφορά»). Κατά κανόνα απορρίπτονται, γιατί κανείς δεν μπορεί να πάρει αποκλειστικότητα σε λέξεις που χρειάζονται όλοι.
• Γενικά — το ίδιο το όνομα του προϊόντος. Ποτέ.

Δύο ακόμη παγίδες: τα γεωγραφικά ονόματα, που εύκολα θεωρούνται περιγραφικά της προέλευσης ή παραπλανητικά —η υπόθεση «Turkaegean» είναι το πιο γνωστό πρόσφατο παράδειγμα— και τα ονόματα που παραπλανούν για τη φύση ή την ποιότητα του προϊόντος.

Πώς ελέγχετε αν το όνομα είναι ελεύθερο

Ο έλεγχος δεν είναι «ψάχνω το όνομα στο Google». Είναι τρία βήματα:

• Ταυτόσημα σήματα. Υπάρχει ήδη το ίδιο ακριβώς όνομα καταχωρισμένο; Ελέγχονται το μητρώο του ΟΒΙ, τα σήματα ΕΕ στο EUIPO και οι διεθνείς καταχωρίσεις που ισχύουν στην Ελλάδα. Η βάση TMview συγκεντρώνει τα περισσότερα μητρώα σε μία αναζήτηση.
• Παρόμοια σήματα. Εδώ κρίνονται οι περισσότερες υποθέσεις. Η ομοιότητα εξετάζεται οπτικά (πώς γράφεται), ηχητικά (πώς ακούγεται — «Kyklos» και «Cyclos» είναι ίδια για τον νόμο) και εννοιολογικά (τι σημαίνει). Ένα όνομα με μία γραμματική διαφορά από υπάρχον σήμα στην ίδια κλάση δεν είναι ελεύθερο — είναι μια μελλοντική διαμάχη, και οι διαμάχες σημάτων κρατούν χρόνια και κοστίζουν πολλαπλάσια της κατοχύρωσης, όπως δείχνει η έρευνά μας για τη συχνότητα και τη διάρκειά τους.
• Ίδιες και συναφείς κλάσεις. Το ίδιο όνομα μπορεί να συνυπάρχει σε εντελώς διαφορετικά προϊόντα. Το πρόβλημα είναι στις ίδιες ή συναφείς κλάσεις — και η «συνάφεια» είναι ευρύτερη από όσο νομίζει κανείς (ρούχα και τσάντες, καφές και εστιατόριο).

Παράλληλα ελέγχετε domain και social — όχι για το δικαίωμα, αλλά για την πρακτική διαθεσιμότητα. Και να ξέρετε το όριο κάθε έρευνας: οι αιτήσεις που κατατέθηκαν χθες και δεν έχουν ακόμη δημοσιευτεί δεν φαίνονται πουθενά. Γι' αυτό ο έλεγχος δίνει εκτίμηση ρίσκου, όχι εγγύηση — και γι' αυτό η δική σας κατάθεση αξίζει να γίνει νωρίς.

Όνομα ή λογότυπο;

Το brand name κατοχυρώνεται ως λεκτικό σήμα: προστατεύεται η λέξη, με όποια γραμματοσειρά ή χρώμα κι αν εμφανίζεται. Αν κατοχυρώσετε μόνο το λογότυπο, προστατεύεται η συγκεκριμένη απεικόνιση — και το όνομα, ως λέξη, μένει εκτεθειμένο. Για ένα brand που στηρίζεται στο όνομά του, το λεκτικό σήμα είναι το πρώτο βήμα. Πότε αξίζει και το λογότυπο, στο άρθρο «Κατοχύρωση λογοτύπου ή λεκτικού σήματος;».

Ελλάδα ή Ευρωπαϊκή Ένωση;

Αν πουλάτε ή σχεδιάζετε να πουλήσετε εκτός Ελλάδας, το σήμα ΕΕ καλύπτει 27 χώρες με μία αίτηση. Αν η δραστηριότητά σας είναι ελληνική, το εθνικό σήμα αρκεί με το ένα τρίτο του κόστους. Τα νούμερα, στο άρθρο για το κόστος κατοχύρωσης.

Τα βήματα, συνοπτικά

• Έλεγχος διακριτικότητας και προγενέστερων σημάτων.
• Επιλογή κλάσεων και όρων με βάση τη δραστηριότητα και τα άμεσα σχέδιά σας.
• Κατάθεση στον ΟΒΙ ή στο EUIPO. Από την ημερομηνία κατάθεσης μετρά η προτεραιότητά σας.
• Εξέταση, δημοσίευση, τρίμηνη περίοδος ανακοπών, καταχώριση — περίπου 4–5 μήνες για εθνικό σήμα. Αναλυτικά στη διαδικασία κατοχύρωσης στον ΟΒΙ.

Πότε

Πριν επενδύσετε στο όνομα: πριν τη συσκευασία, τη διαφήμιση, την επιγραφή. Το brand name που έχει ήδη κόστος πίσω του είναι το brand name που δεν μπορείτε να αλλάξετε αν αποδειχθεί ότι ανήκει σε άλλον. Και επειδή η προτεραιότητα μετρά από την κατάθεση, κάθε μήνας αναμονής είναι ένας μήνας που κάποιος άλλος μπορεί να προηγηθεί. Τι ακριβώς διακυβεύεται, στο άρθρο «Εφιάλτης για το brand».

Πέντε λάθη που βλέπουμε συνέχεια

• Επιλογή περιγραφικού ονόματος «για να καταλαβαίνει ο κόσμος τι κάνουμε» — και μετά απορία γιατί δεν κατοχυρώνεται.
• Έλεγχος μόνο του domain.
• Αναζήτηση μόνο για το ίδιο ακριβώς όνομα, όχι για παρόμοια.
• Κατοχύρωση μόνο σε μία κλάση ενώ η δραστηριότητα εκτείνεται σε δύο ή τρεις.
• Κατοχύρωση μετά το λανσάρισμα, όταν το όνομα έχει ήδη δει το φως — και τους ανταγωνιστές.

Το πρώτο βήμα είναι δωρεάν

Στον στοιχειώδη έλεγχο εξετάζουμε γραπτώς αν το όνομά σας είναι περιγραφικό ή παραπλανητικό, αν υπάρχει ήδη ταυτόσημο σήμα σε σχετικές κλάσεις και αν πληροί τις προϋποθέσεις διακριτικότητας — πριν από οποιαδήποτε δέσμευση. Αν το όνομα έχει πρόβλημα, καλύτερα να το μάθετε σήμερα, με ένα email, παρά σε έξι μήνες, με μια απόρριψη. Η συνολική εικόνα, στον πλήρη οδηγό κατοχύρωσης εμπορικού σήματος.